กรุงบัวโนสไอเรส สาธารณรัฐอาร์เจนตินา – มหาวิทยาลัยขอนแก่นตอกย้ำศักยภาพด้านการวิจัยในระดับนานาชาติ เมื่อคณาจารย์และนักวิจัยจากคณะแพทยศาสตร์ วิทยาลัยนานาชาติ สถาบันฟีโนมแห่งชาติ และบัณฑิตวิทยาลัย ได้รับเกียรติให้นำเสนอผลงานวิจัยในการประชุมวิชาการนานาชาติ The 22nd Annual International Conference of the Metabolomics Society (Metabolomics 2026) ซึ่งเป็นการประชุมด้านเมแทบอโลมิกส์ที่ใหญ่ที่สุดของโลก จัดขึ้น ณ กรุงบัวโนสไอเรส สาธารณรัฐอาร์เจนตินา โดยมีนักวิจัยจากนานาประเทศร่วมแลกเปลี่ยนองค์ความรู้และนวัตกรรมด้านการแพทย์และวิทยาศาสตร์สุขภาพ

หนึ่งในความสำเร็จสำคัญของมหาวิทยาลัยขอนแก่น คือ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.จุฑารพ เพชระบูรณิน อาจารย์ประจำโครงการจัดตั้งสาขาวิชาชีววิทยาศาสตร์ระบบและการแพทย์เชิงคอมพิวเตอร์ คณะแพทยศาสตร์ ผู้อำนวยการสถาบันฟีโนมแห่งชาติ และรองคณบดีฝ่ายวิจัยและบัณฑิตศึกษาบูรณาการ บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยขอนแก่น ได้รับคัดเลือกให้นำเสนอผลงานวิจัยแบบปากเปล่า (Oral Presentation) ในหัวข้อ“Plasma-Based Biomonitoring of Environmental PAH Exposure: A Targeted GC-MS/MS Exposomics Platform for Ensuring Blood Donor Safety”  ผลงานดังกล่าวเป็น 1 ในเพียง 21 ผลงานวิจัยจากทั่วโลก ที่ได้รับการคัดเลือกให้นำเสนอแบบปากเปล่าในการประชุมครั้งนี้ สะท้อนถึงคุณภาพและความโดดเด่นของงานวิจัยจากมหาวิทยาลัยขอนแก่นและประเทศไทยบนเวทีวิชาการระดับโลกงานวิจัยนี้เป็นการพัฒนาแพลตฟอร์มตรวจวิเคราะห์สารมลพิษกลุ่ม Polycyclic Aromatic Hydrocarbons (PAHs) ในพลาสมา ด้วยเทคโนโลยี Targeted GC-MS/MS Exposomics ที่มีความไวและความแม่นยำสูง สามารถตรวจวัดสารมลพิษจากสิ่งแวดล้อมที่สะสมในร่างกายมนุษย์ได้ในระดับความเข้มข้นต่ำ ผลการศึกษาพบว่าสามารถตรวจพบสาร PAHs ในพลาสมาของผู้บริจาคโลหิตที่มีสุขภาพดี ซึ่งสะท้อนถึงการได้รับสัมผัสสารมลพิษจากสิ่งแวดล้อมในชีวิตประจำวัน เช่น มลพิษทางอากาศ ควันจากการประกอบอาหาร และควันบุหรี่

ที่สำคัญ ผลงานวิจัยนี้ไม่ได้หยุดอยู่เพียงองค์ความรู้ทางวิชาการ แต่กำลังได้รับการต่อยอดสู่การใช้ประโยชน์จริง โดยสถาบันฟีโนมแห่งชาติ ร่วมกับคลังเลือดกลาง โรงพยาบาลศรีนครินทร์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น เตรียมดำเนินการให้บริการตรวจวิเคราะห์สาร PAHs ในโลหิตที่ได้รับบริจาค เพื่อใช้เป็นเครื่องมือเฝ้าระวังความปลอดภัยของโลหิต ควบคู่กับการประเมินความเสี่ยงจากการได้รับสารมลพิษของประชากรไทย ซึ่งจะเป็นอีกก้าวสำคัญของประเทศไทยในการประยุกต์ใช้ศาสตร์ด้าน Exposomics เพื่อยกระดับระบบสาธารณสุขและการแพทย์แม่นยำ (Precision Medicine)
คณะผู้วิจัยประกอบด้วย ศาสตราจารย์ นพ.เกรียงศักดิ์ เจนวิถีสุข, อาจารย์ นพ.รณฤทธิ์ บุญรัตน์, ดร.จักรพงษ์ เคลือบสูงเนิน, คุณพีรยา สุขสุรทิน, คุณธีรยุทธ บุบผามาลา และ ดร.วาสนา จำนงการ โดยเป็นความร่วมมือของนักวิจัยสหสาขาวิชาที่บูรณาการองค์ความรู้ด้านการแพทย์ ชีววิทยาศาสตร์ระบบ และเทคโนโลยีการวิเคราะห์ขั้นสูง

นอกจากนี้ อาจารย์ ดร.หม่อมหลวงมานิดา ศุขสวัสดิ อาจารย์ประจำวิทยาลัยนานาชาติ ผู้ช่วยคณบดีฝ่ายวิจัยและบริการวิชาการ และรองผู้อำนวยการฝ่ายพัฒนากำลังคนสมรรถนะสูง สถาบันฟีโนมแห่งชาติ มหาวิทยาลัยขอนแก่น ยังได้รับเกียรติให้นำเสนอผลงานวิจัยแบบโปสเตอร์ (Poster Presentation) ในหัวข้อ “Optimizing Plasma Extraction Protocols on Metabolite Quantification”
งานวิจัยดังกล่าวมุ่งศึกษาการเปรียบเทียบวิธีการเตรียมตัวอย่างพลาสมาก่อนการวิเคราะห์ด้วยเทคนิค Nuclear Magnetic Resonance (NMR)-based Metabolomics เพื่อค้นหาวิธีที่เหมาะสมที่สุดสำหรับการวิเคราะห์สารเมแทบอไลต์ในเลือด ผลการศึกษาพบว่า วิธีการเตรียมตัวอย่างมีผลโดยตรงต่อความถูกต้องของข้อมูลเมแทบอโลมิกส์ และยังแสดงให้เห็นถึงความสัมพันธ์ระหว่างค่าดัชนีมวลกาย (Body Mass Index: BMI) กับการเปลี่ยนแปลงของสารเมแทบอไลต์บางชนิด ซึ่งเป็นข้อมูลพื้นฐานสำคัญสำหรับการพัฒนางานวิจัยด้านโรคอ้วน โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) และการแพทย์แม่นยำในอนาคต

คณะผู้วิจัยประกอบด้วย คุณปรียากานต์ มลิกรอง, ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.จุฑารพ เพชระบูรณิน, คุณนฤมล มหาอำนาจ, คุณธนพร กุลธวัชศิริ, ดร.วาสนา จำนงการ, ดร.มาริสา อัตถาพงษ์, ดร.เปรมกมล ชัยพาณิชกุล, คุณโชติกา ฉัตรเกษม และคุณพีรยา สุขสุรทิน โดยโครงการวิจัยทั้ง 2 เรื่องได้รับการสนับสนุนงบประมาณจาก หน่วยบริหารจัดการทุนด้านเทคโนโลยีและนวัตกรรมเพื่ออุตสาหกรรมแห่งอนาคต (บพค.)

การได้รับคัดเลือกให้นำเสนอผลงานในการประชุม Metabolomics 2026 ซึ่งเป็นเวทีวิชาการที่ได้รับการยอมรับสูงสุดในสาขาเมแทบอโลมิกส์ ไม่เพียงสะท้อนถึงศักยภาพของนักวิจัยมหาวิทยาลัยขอนแก่นเท่านั้น แต่ยังแสดงให้เห็นถึงความพร้อมของประเทศไทยในการสร้างองค์ความรู้ด้าน Metabolomics, Exposomics, Phenomics และ Precision Medicine ที่สามารถต่อยอดสู่การใช้ประโยชน์จริง ทั้งด้านการวินิจฉัยโรค การคัดกรองความเสี่ยง การเฝ้าระวังสุขภาพประชาชน และการพัฒนาระบบบริการทางการแพทย์ที่มีความแม่นยำยิ่งขึ้น

มหาวิทยาลัยขอนแก่นยังคงมุ่งมั่นขับเคลื่อนงานวิจัยและนวัตกรรมที่ตอบโจทย์ปัญหาสุขภาพของประเทศ พร้อมสร้างเครือข่ายความร่วมมือระดับนานาชาติ เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชนและสร้างผลกระทบเชิงบวกต่อสังคมอย่างยั่งยืน ภายใต้วิสัยทัศน์การเป็น มหาวิทยาลัยวิจัยและนวัตกรรมชั้นนำของโลก (A World-Leading Research and Innovation University)

ข่าว : เบญจมาภรณ์ มามุข
ข้อมูล/ภาพ : สถาบันฟีโนมแห่งชาติ, ณัฐวุฒิ จารุวงศ์