มหาวิทยาลัยขอนแก่น ร่วมขับเคลื่อนอนาคตอุตสาหกรรมอาหารอัตลักษณ์ไทย ผ่านงาน “Pla-Ra For the Future: From Local Fermentation to Global Innovation” หรือ “มหกรรมวิชาการและนวัตกรรมปลาร้าไทยแห่งอนาคต เวทีขับเคลื่อนอุตสาหกรรมอาหารอัตลักษณ์ไทยสู่เศรษฐกิจสร้างสรรค์และตลาดโลก” เมื่อวันอังคารที่ 14 กรกฎาคม 2569 ณ แก่นแก้ว ไลฟ์เฮาส์ แอนด์ รูฟท็อป โรงแรมแอดลิบ จังหวัดขอนแก่น เพื่อแลกเปลี่ยนองค์ความรู้และร่วมผลักดัน “ปลาร้า” จากภูมิปัญญาท้องถิ่นสู่ผลิตภัณฑ์อาหารมูลค่าสูงที่มีคุณภาพ ปลอดภัย และสามารถแข่งขันในระดับนานาชาติ
ในการนี้ ศาสตราจารย์ ดร.ธิดารัตน์ บุญมาศ รองอธิการบดีฝ่ายวิสาหกิจและสังคมยั่งยืน มหาวิทยาลัยขอนแก่น เข้าร่วมเสวนาทางวิชาการในหัวข้อ “นวัตกรรมสร้างมูลค่า ตลาดสร้างการเติบโต: เชื่อมงานวิจัย เทคโนโลยี การลงทุน และผู้ประกอบการ สู่การพัฒนาอุตสาหกรรมอาหารมูลค่าสูงแห่งอนาคต” โดยนำเสนอแนวทางบูรณาการงานวิจัย เทคโนโลยี นวัตกรรม และกลไกทางธุรกิจ เพื่อเพิ่มมูลค่าให้ผลิตภัณฑ์อาหารอัตลักษณ์ไทย ยกระดับมาตรฐานการผลิต และเสริมศักยภาพผู้ประกอบการให้สามารถเติบโตในตลาดทั้งในและต่างประเทศได้อย่างยั่งยืน
งานดังกล่าวจัดขึ้นเพื่อผลักดัน “ปลาร้า” ซึ่งเป็นภูมิปัญญาและอัตลักษณ์ด้านอาหารของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ให้ก้าวจากผลิตภัณฑ์ชุมชนสู่สินค้าอาหารมาตรฐานสากล ผ่านการประยุกต์ใช้วิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรมในทุกขั้นตอน ตั้งแต่การคัดเลือกวัตถุดิบ กระบวนการหมัก การควบคุมคุณภาพและความปลอดภัย การแปรรูป การออกแบบบรรจุภัณฑ์ ตลอดจนการสร้างแบรนด์และการพัฒนาช่องทางการตลาด
หัวใจสำคัญของการขับเคลื่อนอุตสาหกรรมปลาร้าไทย คือการสร้างระบบนิเวศความร่วมมือที่เชื่อมโยงสถาบันการศึกษา หน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน ภาคอุตสาหกรรม และผู้ประกอบการเข้าด้วยกัน เพื่อให้ผลงานวิจัยและเทคโนโลยีสามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้จริง พร้อมยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันของผู้ประกอบการและสร้างรายได้กลับคืนสู่ชุมชนและเศรษฐกิจท้องถิ่น
อีกหนึ่งไฮไลต์สำคัญของงาน คือ การนำเสนอแนวคิดการจัดตั้ง “สถาบันปลาร้า (ISAN Fermentation Excellence Center)” เพื่อเป็นศูนย์กลางองค์ความรู้ด้านการหมักและการแปรรูปอาหารของประเทศไทย ทำหน้าที่สนับสนุนการวิจัยและพัฒนา การถ่ายทอดเทคโนโลยี การยกระดับมาตรฐานการผลิต การสร้างความเชื่อมั่นด้านคุณภาพและความปลอดภัยของผลิตภัณฑ์ ตลอดจนการพัฒนาผลิตภัณฑ์และสร้างเครือข่ายความร่วมมือ เพื่ออนุรักษ์ภูมิปัญญาท้องถิ่นและต่อยอดสู่การสร้างมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจอย่างยั่งยืน
ภายใต้แนวคิด “From ISAN Wisdom to Global Standard” สถาบันดังกล่าวมุ่งนำภูมิปัญญาด้านอาหารของชาวอีสานมาพัฒนาอย่างเป็นระบบ ควบคู่กับการอนุรักษ์อัตลักษณ์และคุณค่าทางวัฒนธรรม ตั้งแต่การวิจัยกระบวนการหมัก การพัฒนาผลิตภัณฑ์ การออกแบบบรรจุภัณฑ์และตราสินค้า การส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงอาหาร ไปจนถึงการเชื่อมโยงกับอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ เพื่อยกระดับปลาร้าไทยให้เป็นมากกว่าวัตถุดิบพื้นถิ่น แต่เป็นผลิตภัณฑ์วัฒนธรรมที่สามารถสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจและ Soft Power ให้แก่ประเทศ
การเข้าร่วมเวทีวิชาการในครั้งนี้สะท้อนบทบาทของมหาวิทยาลัยขอนแก่นในการนำองค์ความรู้ งานวิจัย และนวัตกรรมมาสนับสนุนการพัฒนาเศรษฐกิจฐานราก ยกระดับศักยภาพผู้ประกอบการ และต่อยอดทุนทางวัฒนธรรมสู่เศรษฐกิจสร้างสรรค์ โดยเชื่อมโยงความเชี่ยวชาญของมหาวิทยาลัยกับความต้องการของภาคอุตสาหกรรมและชุมชน เพื่อให้เกิดการใช้ประโยชน์อย่างเป็นรูปธรรมและสร้างผลกระทบเชิงบวกต่อสังคม
การดำเนินงานดังกล่าวยังสอดคล้องกับวิสัยทัศน์ของมหาวิทยาลัยขอนแก่นในการเป็น “มหาวิทยาลัยวิจัยและพัฒนาชั้นนำระดับโลกที่อุทิศเพื่อสังคม (A World-Leading Research and Development University Dedicated to Society)” ซึ่งมุ่งสร้างคุณค่าจากองค์ความรู้และนวัตกรรม เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน เพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ และส่งเสริมการพัฒนาอย่างสมดุลและยั่งยืน
กิจกรรมครั้งนี้สอดคล้องกับ เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (Sustainable Development Goals: SDGs) ได้แก่ SDG 8 งานที่มีคุณค่าและการเติบโตทางเศรษฐกิจ (Decent Work and Economic Growth) ผ่านการเพิ่มมูลค่าให้ผลิตภัณฑ์ชุมชนและสร้างโอกาสทางเศรษฐกิจแก่ผู้ประกอบการ SDG 9 อุตสาหกรรม นวัตกรรม และโครงสร้างพื้นฐาน (Industry, Innovation and Infrastructure) จากการใช้วิทยาศาสตร์และนวัตกรรมยกระดับอุตสาหกรรมอาหาร SDG 12 การผลิตและการบริโภคที่ยั่งยืน (Responsible Consumption and Production) ด้วยการพัฒนากระบวนการผลิตที่มีคุณภาพ ปลอดภัย และใช้ทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ และ SDG 17 ความร่วมมือเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน (Partnerships for the Goals) ผ่านการบูรณาการความร่วมมือระหว่างมหาวิทยาลัย ภาครัฐ ภาคเอกชน ภาคอุตสาหกรรม และผู้ประกอบการ เพื่อร่วมผลักดันอาหารอัตลักษณ์ไทยสู่ตลาดโลกอย่างยั่งยืน
ภาพ : เทศบาลนครขอนแก่น
