มหาวิทยาลัยขอนแก่น โดยกองพัฒนานักศึกษาและศิษย์เก่าสัมพันธ์ ฝ่ายกิจการนักศึกษาและนวัตวณิชย์ ได้รับคัดเลือกให้เป็นตัวแทนเขตสุขภาพที่ 7 พร้อมรับโล่รางวัลเชิดชูเกียรติ จากการนำเสนอผลงาน “KKU Mental Health Care Model” นวัตกรรมกระบวนการดูแลสุขภาพจิตนักศึกษาแบบแบ่งระดับความเข้มข้น (Stepped Care) ในเวทีประกวดผลงานนวัตกรรมสุขภาพจิตระดับประเทศ “Mental Health Care for All Expo ครั้งที่ 1” ภายใต้แนวคิด “Innovation Journey” ซึ่งจัดโดยกรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข
ผลงานดังกล่าวได้รับการนำเสนอในงานสัมมนาแลกเปลี่ยนเรียนรู้การขับเคลื่อนระบบการดูแลสุขภาพจิตประชาชนด้วยพลังเครือข่ายชุมชนผ่านกลไกระบบสุขภาพปฐมภูมิ ระหว่างวันที่ 5-6 สิงหาคม 2569 ณ ห้องเดอะพอร์ทอล บอลรูม อิมแพ็ค เมืองทองธานี โดยมีผู้บริหาร บุคลากรกรมสุขภาพจิต และภาคีเครือข่ายด้านสุขภาพจิตจากทั่วประเทศเข้าร่วมกว่า 570 คน ครอบคลุมองค์การบริหารส่วนจังหวัด สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดและอำเภอ โรงพยาบาลชุมชนและโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล สถานประกอบการภาคเอกชน ศูนย์บริการสาธารณสุขกรุงเทพมหานคร สถานีตำรวจ และหน่วยงานรัฐวิสาหกิจ
ภายในงานมีการจัดแสดงนิทรรศการนวัตกรรมด้านการส่งเสริมและป้องกันปัญหาสุขภาพจิต การเสวนาวิชาการหัวข้อ “ขับเคลื่อนนวัตกรรมเพื่อสุขภาพจิตและความเข้มแข็งทางใจของคนไทย” ตลอดจนการนำเสนอผลงาน Community Mental Health Innovation Showcase จากพื้นที่ต้นแบบ 45 พื้นที่ และ Community Mental Health Innovation E-Poster อีก 83 ผลงาน ครอบคลุมประเด็นการดูแลสุขภาพจิตในชุมชน การดูแลโดยทีม 3 หมอ การดูแลผู้สูงอายุ นักศึกษา และสถานประกอบการ
นางเจษฎาพร ศรีรัตนประพันธ์ รักษาการแทนผู้อำนวยการกองพัฒนานักศึกษาและศิษย์เก่าสัมพันธ์ หัวหน้าโครงการ KKU Mental Health Care Model หรือ นวัตกรรมเชิงกระบวนการที่ตอบโจทย์ปัญหาเชิงระบบ มหาวิทยาลัยกับการดูแลใจนักศึกษา (Mind Matter: University Initiatives for Student Mental Health Care) เกิดขึ้นจากการวิเคราะห์สถานการณ์ปัญหาสุขภาพจิตของนักศึกษาระดับอุดมศึกษาที่มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยผลการคัดกรองสุขภาพจิตนักศึกษามหาวิทยาลัยขอนแก่นด้วยแบบประเมิน GHQ-28 พบว่านักศึกษามีความเสี่ยงปัญหาสุขภาพจิตสูงถึงร้อยละ 54.7 สะท้อนว่าปัญหาดังกล่าวไม่ใช่ปัญหารายบุคคล แต่เป็นความท้าทายเชิงระบบที่มหาวิทยาลัยจำเป็นต้องมีมาตรการเชิงรุกและกลไกการดูแลที่มีประสิทธิภาพ
มหาวิทยาลัยขอนแก่นจึงพัฒนา KKU Mental Health Care Model ขึ้นเป็นนวัตกรรมกระบวนการ (Process Innovation) ที่ปรับเปลี่ยนระบบดูแลสุขภาพจิตนักศึกษาจากการแก้ปัญหาปลายเหตุ ไปสู่การส่งเสริม ป้องกัน คัดกรอง และดูแลเชิงรุก โดยใช้แนวคิด Stepped Care Model จัดระดับการดูแลตามความรุนแรงของปัญหาเป็น 5 ระดับ ได้แก่ Step 0 การเฝ้าระวังและคัดกรองเชิงรุก, Level 1 การให้คำปรึกษาโดยอาจารย์ที่ปรึกษาและนักจิตวิทยาการปรึกษา, Level 2 การดูแลโดยนักจิตวิทยาคลินิก, Level 3 การดูแลเชิงลึกแบบองค์รวมโดยแพทย์เวชศาสตร์ครอบครัว และ Level 4 การวินิจฉัยและรักษาโดยจิตแพทย์ ทุกระดับเชื่อมโยงกันด้วยระบบส่งต่อ (Referral Pathway) ที่ชัดเจน และสามารถปรับระดับการดูแลขึ้นลง (Step Up / Step Down) ตามอาการของนักศึกษาได้อย่างต่อเนื่อง
ผลงานที่มหาวิทยาลัยขอนแก่นนำเสนอเข้าประกวดในชานชาลาที่ 5
สำหรับทีมผู้แทนมหาวิทยาลัยขอนแก่นที่เข้ารับโล่รางวัลเชิดชูเกียรติในครั้งนี้ ประกอบด้วย
- นางเจษฎาพร ศรีรัตนประพันธ์ รักษาการแทนผู้อำนวยการกองพัฒนานักศึกษาและศิษย์เก่าสัมพันธ์ (หัวหน้าโครงการ)
- นางกุสุมา แก้วศิริ หัวหน้างานสร้างเสริมสุขภาวะและสวัสดิการ
- นางสาวสุชัญญา บัวเรือง นักแนะแนวการศึกษาและอาชีพ
- นายภู แก้วอำไพ นักจิตวิทยา
- นางสาวนันท์พนิตา สุขิตกุลพฤทธิพร นักจิตวิทยา
นวัตกรรมนี้อาศัยความร่วมมือของเครือข่ายสหวิชาชีพทั้งภายในและภายนอกมหาวิทยาลัย ประกอบด้วยคณะต่าง ๆ อาจารย์ที่ปรึกษา นักจิตวิทยาการปรึกษา นักจิตวิทยาคลินิก แพทย์และพยาบาลเวชศาสตร์ครอบครัว จิตแพทย์ เครือข่ายเพื่อนช่วยเพื่อน (Peer Support) และศูนย์สุขภาพจิตที่ 7 ในการสนับสนุนพัฒนาศักยภาพบุคลากร สอดคล้องกับนโยบายการเป็นมหาวิทยาลัยแห่งสุขภาวะ (Healthy University) ของมหาวิทยาลัยขอนแก่น
การดำเนินงานที่ผ่านมาส่งผลให้มหาวิทยาลัยมีระบบมาตรฐานการดูแลสุขภาพจิตแบบ Stepped Care มีแนวปฏิบัติมาตรฐาน (SOP) และระบบส่งต่อที่ชัดเจน มีฐานข้อมูลด้านสุขภาพจิตนักศึกษาเพื่อสนับสนุนการตัดสินใจเชิงนโยบาย และมีเครือข่ายผู้ดูแลสุขภาพจิตที่ครอบคลุมทุกภาคส่วน ซึ่งช่วยให้นักศึกษาเข้าถึงบริการได้สะดวกขึ้น ลดความรุนแรงของปัญหาสุขภาพจิต และเสริมสร้างคุณภาพชีวิตที่ดีให้แก่นักศึกษาอย่างยั่งยืน
ความสำเร็จในการเข้ารอบเป็นตัวแทนเขตสุขภาพที่ 7 ครั้งนี้ นับเป็นอีกก้าวสำคัญที่สะท้อนถึงความมุ่งมั่นของมหาวิทยาลัยขอนแก่นในการพัฒนาระบบดูแลสุขภาพจิตนักศึกษาอย่างเป็นระบบ ครอบคลุม และยั่งยืน พร้อมทั้งเป็นต้นแบบแนวทางการดำเนินงานที่สามารถถ่ายทอดและประยุกต์ใช้ได้ในสถาบันอุดมศึกษาอื่นต่อไป
