เมื่อวันที่ 6 สิงหาคม 2569 ณ โรงแรมเซ็นทารา แกรนด์ แอท เซ็นทรัลพลาซ่า ลาดพร้าว กรุงเทพฯ ได้มีการจัดงาน “Thailand University Presidential Forum 2026” ภายใต้แนวคิด Transforming Thailand, Transforming Universities with AI โดยได้รับเกียรติจาก ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม เป็นประธานในพิธีเปิดงาน พร้อมด้วย ศ.ดร.ศุภชัย ปทุมนากุล ปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม กล่าวต้อนรับผู้เข้าร่วมประชุม ซึ่งประกอบด้วย  ผู้บริหารกระทรวง อว. ภาครัฐ เอกชน และ ผู้บริหารมหาวิทยาลัยชั้นนำจากทั่วประเทศ

 

          ภายในงาน มหาวิทยาลัยขอนแก่น (มข.) โดย รศ.นพ.ชาญชัย พานทองวิริยะกุล อธิการบดีมหาวิทยาลัยขอนแก่น บรรยายเรื่อง    University Data in Action : การวิเคราะห์หลักสูตรและข้อมูลเชิงบริหารด้วย AI เพื่อมหาวิทยาลัยแห่งอนาคต  ผศ.ดร.เด่นพงษ์ สุดภักดี รองอธิการบดีฝ่ายการศึกษาและดิจิทัล  กรณีศึกษาต้นแบบ การวิเคราะห์หลักสูตรและข้อมูล ได้รับเชิญขึ้นเวทีบรรยายหัวข้อ การนำนโยบายสู่การปฏิบัติจริง ผ่านนวัตกรรม Program Landscape: KKU Curriculum Platform ซึ่งได้รับความสนใจจากมหาวิทยาลัยต่าง ๆ เป็นอย่างมาก พร้อมประกาศเปิดเป็น Open Source ให้มหาวิทยาลัยไทยทุกแห่งนำไปใช้งานได้โดยไม่มีค่าใช้จ่าย

          รศ.นพ.ชาญชัย พานทองวิริยะกุล อธิการบดีมหาวิทยาลัยขอนแก่น กล่าวว่า มหาวิทยาลัยขอนแก่นให้ความสำคัญกับการขับเคลื่อนด้วย AI อย่างจริงจัง เนื่องจากบัณฑิตที่จบไปจะต้องทำงานในโลกยุค AI ซึ่งเป็นความท้าทายใหญ่ที่มหาวิทยาลัยต้องเผชิญ จึงต้องพัฒนาเทคโนโลยีเพื่อตรวจสอบว่าหลักสูตรปัจจุบันยังเหมาะสมกับยุคสมัยหรือไม่ พร้อมตั้งข้อสังเกตว่าปัจจุบันสถาบันการศึกษาไม่ได้เป็นผู้นำด้านเทคโนโลยีอีกต่อไป แต่เป็นภาคธุรกิจขนาดใหญ่ที่ลงทุนมหาศาลและขับเคลื่อน AI อย่างรวดเร็ว มหาวิทยาลัยจึงต้องพัฒนาหลักสูตรอยู่เสมอ
          “โดยปกติหลักสูตรต้องมีการปรับปรุงทุก 5 ปี แต่ในยุคนี้ 5 ปีอาจช้าเกินไป จึงต้องมีข้อมูลที่สะท้อนสถานะของโลกและหลักสูตรอยู่ตลอดเวลา มหาวิทยาลัยขอนแก่นจึงได้พัฒนาระบบวิเคราะห์หลักสูตรด้วย AI  เชื่อมโยงฐานข้อมูลทุกมิติของมหาวิทยาลัยขอนแก่น รวบรวมข้อมูลด้านโครงสร้างหลักสูตร ความก้าวหน้าการเรียน อาจารย์ผู้สอน และการเงิน เชื่อมกับระบบ ERP รวมทั้งเชื่อมโยงกับหน่วยงานภายนอก พัฒนาเป็นนวัตกรรม Program Landscape: KKU Curriculum Platform เพื่อการวิเคราะห์หลักสูตรอย่างเป็นระบบ ก้าวทันต่อการเปลี่ยนแปลงของโลก”  อธิการบดีมหาวิทยาลัยขอนแก่น  กล่าว

       ด้าน ผศ.ดร.เด่นพงษ์ สุดภักดี รองอธิการบดีฝ่ายการศึกษาและดิจิทัล มหาวิทยาลัยขอนแก่น กล่าวว่า Program Landscape: KKU Curriculum Platform ถูกพัฒนาขึ้นเพื่อสนับสนุนการบริหารจัดการหลักสูตรบนฐานข้อมูล (Data-Driven Education) ช่วยให้ผู้บริหารและอาจารย์ผู้รับผิดชอบหลักสูตรมองเห็นภาพรวมของหลักสูตรอย่างเป็นระบบ ทั้งจำนวนนักศึกษา โครงสร้างหลักสูตร รายวิชาที่เปิดสอน ภาระการสอนของอาจารย์ ไปจนถึงผลลัพธ์การเรียนรู้ในแต่ละรายวิชา ซึ่งจะช่วยให้แต่ละหลักสูตรวิเคราะห์จุดแข็ง จุดที่ควรพัฒนา และออกแบบการเรียนรู้ให้สอดคล้องกับความต้องการของผู้เรียนและสังคมในศตวรรษที่ 21 ได้ดียิ่งขึ้น

       “ทุกหลักสูตรต้องตอบคำถามให้ได้ว่า เราพร้อมสำหรับ AI แล้วหรือยัง เพราะโลกการทำงานกำลังเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว มหาวิทยาลัยจึงต้องมีข้อมูลที่สะท้อนสถานะของหลักสูตรทั้งด้านเนื้อหา ทักษะที่ผู้เรียนได้รับ และความสอดคล้องกับตลาดแรงงาน เพื่อวางแผนพัฒนาหลักสูตรได้อย่างทันท่วงทีและตรงเป้าหมาย” ผศ.ดร.เด่นพงษ์กล่าว

       ผศ.ดร.เด่นพงษ์ ยังเล่าถึงจุดเริ่มต้นของระบบว่า เกิดจากคำถามของสภามหาวิทยาลัยที่ต้องการเห็นภาพรวมหรือ ” Landscape” ของหลักสูตรทั้งหมด ทีมงานจึงพัฒนาระบบให้เชื่อมโยงข้อมูลจากหลายแหล่ง ทั้งสำนักทะเบียน งานการเงิน ระบบประเมินการสอน ข้อมูลการรับเข้าผ่าน TCAS ตลอดจนแนวโน้มโลกและงานวิจัยใหม่ ๆ เพื่อวิเคราะห์ความเสี่ยงของแต่ละหลักสูตร เช่น หลักสูตรที่กำลังจะตกยุค หลักสูตรที่ควรปรับปรุง หรือหลักสูตรที่มีความเสี่ยงจะถูกแทนที่ด้วย AI ปัจจุบันระบบครอบคลุมข้อมูลกว่า 297 หลักสูตรของ มหาวิทยาลัยขอนแก่น และอธิการบดีได้อนุญาตให้เปิดใช้งานฟรีสำหรับทุกมหาวิทยาลัย โดยมี 3 สถาบันที่นำไปทดลองใช้แล้ว ได้แก่ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ และมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี ซึ่งในอนาคตมีแผนเชื่อมโยงระบบนี้เข้ากับกระบวนการประกันคุณภาพการศึกษาต่อไป

     ดร.อรชุน อุดมเกษมทรัพย์ หัวหน้าหน่วยพัฒนาและบูรณาการเทคโนโลยีเพื่อการศึกษา มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี เผยว่า โปรแกรม Landscape ของมหาวิทยาลัยขอนแก่น เปิดซอร์สโค้ด (Source Code)ให้นำไปใช้งานได้จริง โดยกระบวนการคิดและการวิเคราะห์ข้อมูลถูกฝังอยู่ในโค้ดอย่างครบถ้วน ทางทีมจึงทดลองนำข้อมูลของมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรีไปปรับใช้กับระบบที่มหาวิทยาลัยขอนแก่นพัฒนาไว้ และพบว่าสามารถนำไปประยุกต์ใช้ได้จริง โดยบุคลากรที่มีทักษะด้านข้อมูลสารสนเทศและปัญญาประดิษฐ์  โดยการเชื่อมโยงข้อมูลไม่จำเป็นต้องรอทุกแดชบอร์ดพร้อมใช้งานทั้งหมด แต่ควรเลือกคำถามที่มีความสำคัญสูงสุดมาเริ่มทดลองใช้ก่อน ทั้งนี้ยืนยันว่าระบบดังกล่าวสามารถนำไปใช้กับมหาวิทยาลัยที่มีบริบทแตกต่างกันได้ เพียงปรับเปลี่ยนชุดข้อมูลให้สอดคล้องกับแต่ละสถาบัน ขอขอบคุณทีมมหาวิทยาลัยขอนแก่นที่ริเริ่มโครงการนี้

       รศ.ภญ.อุษณีย์ คำประกอบ รองอธิการบดีมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ กล่าวว่า มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ได้นำแนวคิดจาก มหาวิทยาลัยขอนแก่นมาต่อยอดพัฒนาเป็นระบบ “Curriculum Insight” โดยเชื่อมโยงข้อมูลจากหลายหน่วยงาน ทั้งสำนักทะเบียนและประมวลผล ระบบแนะนำวิชาเลือก และสำนักพัฒนาคุณภาพการศึกษา เพื่อประเมิน “สุขภาพของหลักสูตร” ทั้งด้านภาวะการมีงานทำและคุณภาพบัณฑิต โดยระบบแนะนำวิชาเลือกและอาชีพยังทำหน้าที่คล้ายอาจารย์ที่ปรึกษาด้านทักษะแห่งอนาคตให้กับนักศึกษาด้วย 

       ผศ.ดร.เถกิง วงศ์ศิริโชติ รองอธิการบดีฝ่ายวิชาการและวิเทศสัมพันธ์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ กล่าวว่า “สิ่งที่มหาวิทยาลัยอื่นๆต้องพิจารณาคือ สถาบันต้องสำรวจตัวเองก่อนว่ามีข้อมูลอะไรอยู่บ้าง เนื่องจากข้อมูลของแต่ละมหาวิทยาลัยมักกระจัดกระจาย ทั้งในรูปแบบดิจิทัลและกระดาษ  ฉะนั้นสิ่งที่มหาวิทยาลัยขอนแก่นพัฒนาขึ้นถือเป็นปลายทางที่หลายมหาวิทยาลัยอยากเห็น แต่ละสถาบันควรนำมาประยุกต์ใช้ เพื่อให้การรายงานข้อมูลของแต่ละสถาบันมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น”

       การเปิดตัว Program Landscape: KKU Curriculum Platform ในเวที Thailand University Presidential Forum 2026 ครั้งนี้ สะท้อนบทบาทของมหาวิทยาลัยขอนแก่นในฐานะผู้บุกเบิกการนำ AI และข้อมูลมาใช้บริหารจัดการหลักสูตรอย่างเป็นระบบ พร้อมส่งต่อองค์ความรู้และเทคโนโลยีให้สถาบันอุดมศึกษาไทยนำไปพัฒนาต่อยอดโดยไม่มีค่าใช้จ่าย เพื่อเตรียมความพร้อมของอุดมศึกษาไทยให้ก้าวทันการเปลี่ยนแปลงของโลกยุค AI อย่างยั่งยืน

 

ข่าว  จิราพร  ประทุมชัย

ภาพ : อรรถพล ฮามพงษ์